Inleiding Soft Meanings 1

(Soft Meanings - 2007)

Het leven met een familielid die lijdt aan een psychiatrische stoornis, lijkt onvermijdelijk verbonden te zijn met een schuldvraag. Dat geldt voor de vader en moeder van een ziek kind. Dat geldt voor het kind van een zieke vader of moeder. En voor een partner, van wie de geliefde het spoor bijster is. Ouders voelen zich schuldig aan het slecht functioneren van het kind. Wat hebben ze verkeerd gedaan, wat is er misgegaan in de opvoeding. Zijn we te streng geweest of juist te gemakkelijk. Teveel aandacht gegeven of te weinig. Kinderen zoeken de oorzaak van hun ‘gekke’ vader of moeder in hun eigen gedrag. Soms wordt het ook letterlijk zo gezegd: als jullie zo doorgaan, moet ik m’n eigen nog laten opnemen … en op een dag gebeurt het dan werkelijk. Partners hebben toch al de neiging elkaar de schuld te geven van alles wat niet lukt in het eigen leven – wanneer een van beide lijdt aan een psychiatrische ziekte wordt dat alleen nog maar erger. En als ze het zelf niet zo zien, is er altijd nog wel een omgeving die een handje helpt, om er fijntjes op te wijzen van wie het de schuld eigenlijk is.

In de Westerse samenleving draait veel om het gezinsleven. Die kleine eenheid van vader, moeder en kinderen. We zitten boven op elkaar. Het functioneren van de een kan haast niet los worden gezien van het functioneren van de ander. Er is sprake van sterke ‘een op een’ relaties. Moeder heeft een hechte band met een van haar zonen. Als er iets misgaat moet ze zich wel schuldig voelen. Kinderen leren dat het welbevinden van hun vader of moeder van hun gedrag afhangt. Als pa wat raar begint te doen, moet het wel aan mij liggen, denkt zoon of dochter dan. Hoe kleiner de groep, des te sterker het schuldgevoel. In de ouderwetse, grote gezinnen, vaak nog uitgebreid, met inwonende ouders en een oom of tante – was er altijd wel iemand die niet goed functioneerde. Niemand had het idee dat iemand daar schuld aan had, zo’n vreemd familielid hoorde er gewoon bij. In deze tijden is het haast ondenkbaar, dat we er nog zo gemakkelijk tegen aankijken.